(Bu yaz?m ilk olarak 16 Nisan 2012?de Jiyan.org‘da yay?nlanm??t?r.)
Korsanl?k, internetle içli d??l? olan bir çok ki?i için art?k do?al kavramlardan birisi hâlinde. Bir grubu tan?mlayan ve insanlara dair bir özelli?i anlatan her kelimenin ba??na geldi?i gibi bu da farkl? yorumlarla ve farkl? bak?? aç?lar?yla tan?mlanmakta ve kullan?lmakta.
Kapitalizmle ve devletle ortak bir bak?? aç?s?na sahip ya da onlar?n parças? olan bir insan için korsanl?k, en basit tabiriyle emek h?rs?zl??? olarak görülmekte. Onlar? internet üzerinden emekleri çalan, ba?kalar?n?n para kazanmas?n?n önüne ta? koyan bir grup çapulcu gibi tan?mlay?p, bu ?ekilde onlara kar?? durmaya çal??maktalar.
Ancak burada h?rs?zl?k tan?m?yla birlikte sorun ba?l?yor. Teknik olarak bakacak olursak, h?rs?z dedi?imiz ki?inin çald??? ?eye bir daha sahip olman?z mümkün de?il. Ancak bir korsan?n indirdi?i müzik hâlâ orada, üstelik herkese aç?k bir ?ekilde. Kimsenin bir kayb? olmamakla beraber, herkesin kullan?m?nda. Ancak kapitalizm elbette kendisini dü?ündü?ü için bunu görmezden gelerek h?rs?zl?k olarak nitelendirmekte ?srar ediyor, bizlere: “Senin paras?n? ödemeden hiçbir ?eye sahip olmaya hakk?n yok.” diyorlar. Bu yüzden de onlara göre bir ?eyleri ücretsiz olarak payla?mak h?rs?zl?k oluyor.
Bu bak?? aç?s?n?n d???na ç?k?p da, korsanlar?n kendilerine ya da onlara sempati duyanlara (ki genelde sempatizan dediklerim de gizli korsanlar oluyor) göre nas?l tan?mland?klar?na bakacak olursak i?in yüzü gerçekten de?i?iyor. Ortaya ç?kan çok üstten bir tan?m: Bilginin ve kültürün özgürce payla??m?n?, paras?n? ödeyemeyenlerin de bunlara sahip olabilmesini ve insanl???n ortak kültürünün birtak?m yasal k?s?tlamalarla (paras? olan) bir zümreye ait k?l?nmas?n? istemeyen ve bunun için çaba gösteren insanlar. Böyle bak?nca pek de h?rs?za benzemedikleri ortada.
* * *
Korsanl?k, internetin ula??m alan?ndan dolay? ba?larda çok önemsenmiyormu? gibi görünse de asl?nda internet do?du?undan beri varolan bir kavram diyebiliriz. P2P a?lar ve bunun kolay kullan?labilir bir ?ekli diyebilece?imiz torrent daha çok insan taraf?ndan ö?renilip kullan?ld?kça; insanlar filmlere, müziklere ücretsizce ula?abilme imkanlar?n?n olduklar?n? farkettikçe durum de?i?meye ve bu tart??ma daha da büyüyen bir hâl almaya ba?lad?. Elbette sinema-müzik-edebiyat sektörünün büyük patronlar? bundan hiç memnun de?illerdi. Her ne kadar istatistikler hâlâ en çok orjinal materyal alanlar?n torrent kullan?c?lar? olduklar?n? söylese de, onlar inatla bunu inkar edip kendilerini zarara u?ratt?klar?n? söylüyor ve devleti bu konuda cayd?r?c? önlemler almas? için zorluyorlard?.
Elbette bir noktada ?irketlerin zarara u?rad?klar? do?ru. Çünkü konu tamamen onlar? yaratt?klar? telif haklar? ve kültürel mülkiyet gibi kavramlar?n sorgulanmas?na ortam haz?rl?yor, bunlar?n saçmal???n?n herkes taraf?ndan görülebilir hâle gelmesine neden oluyordu. Bu yüzden de kendilerini bir ?ekilde sa?lama almaya mecbur hissetmeleri do?ald?. Elbette internetin ba?ka “tehlikeli” yanlar? da vard? ve devletler çok da vakit kaybetmeden tüm bu “tehlikelere” kar?? sava?abilmek için ?irketlerle büyük bir ittifak anla?mas?na giri?tiler (zaten daimi bir evlilikleri söz konusuydu ama bu yeni bir anla?may? mecbur k?lm??t?). Günümüzde tart??makta oldu?umuz SOPA, PIPA, ACTA, HADOPI ve Türkiye’deki yeni telif sistemi denemesi de bu ittifak?n do?al sonuçlar?.
* * *
Bu ittifaka kar?? elbette bir kar?? hareket olu?acakt?. Çok fazla da gecikmedi. Önce internet politize oldu. Torrent sitelerinin büyük k?sm? birlikte hareket etmeye, korsan bayraklar?n? çekerek ?irketlere kar?? “özgür kültür” için sava? ilan etmeye ba?lad?. Bir süre sonra bu da yetmedi ve günümüzde Türkiye’de de bir örgütlenme çabas?nda olan Korsan Parti (Pirate Party) do?du.
Korsan Parti’ler ilk kurulma dönemlerinde ciddi bir ?ekilde dalga geçilmeye maruz kald?lar ve hâlâ da kal?yorlar. “Her ?eyi çözdük bir bu mu kald??” ve “Ekonomiyi de film indirerek mi kurtaracaks?n?z?” benzeri alaylar büyük(!) politikac?lar taraf?ndan bile hâlâ kar?? argümanm?? gibi kullan?lmakta. Ancak durum hiç beklenildi?i gibi olmad?, baz? ülkelerde dalga geçenler için ciddi bir rakip oldular bile.
Korsan Parti’leri temelde telif haklar? yasas? dedi?imiz ve kültür mülkiyetini ?irketlere yarar bir ?ekilde koruyan düzenlemelere kar?? duran, patent sisteminden kurtulmay? amaçlayan ve vatanda?lar?n gizliliklerinin ve özgürlüklerinin korunmas?n? ve geli?tirilmesini temel alan bir programa sahipler. Ekonominin kültüre, internete ve özel hayatlara müdahelesinin minimuma dü?mesini ve hatta tamamen yok edilmesini hedefliyorlar. Halihaz?rda 30?dan fazla ülkede resmi olarak kurulmu?, çok daha fazlas?nda ise kurulma haz?rl?klar? sürüyor (Türkiye’deki hareket için http://korsanparti.org). Bu anlamda dünya çap?nda bir hareket olu?makta.
Avrupa’da temelleri at?ld??? için burada daha h?zl? bir geli?me gösteren Korsan Parti’leri bir çok yerel ve genel seçimde ciddi oy oranlar? almakta, AP’de sandalyelere bile sahip olmakta. Ba?lang?çta dalga geçenler için bu büyük bir ?ok etkisi yaratm??ken, üzerine son zamanlarda bu konulardaki duru?lar? temelinde güncel politikada da anti-kapitalist bir çizgide programlar olu?turarak aktifle?meleri, gün geçtikçe daha da sözü dinlenen bir hareket olacaklar?n?n göstergesi. Prag’da yap?lmakta olan PPI (Pirate Party International) 2012 konferans?n? takip ederek, bu konulardaki ciddiyetlerini kendiniz de görebilirsiniz.
* * *
Bu hareketin bana göre en önemli yanlar?ndan birisi, internetle birlikte olu?an yeni kültürün politikaya bak??ta nas?l ciddi de?i?imler sa?layabildi?ini ve internetin politik anlamda pasifize edici oldu?unu iddia edenlere kar?? güzel bir cevap verilebilece?ini göstermesidir. Ayn? zamanda muhaliflerin pek de umursamad??? konular?n asl?nda nas?l temelle ba?lant?l? ve ciddi oldu?unu anlatabiliyor olu?lar?, siyasette kal?pla?m?? muhalefet ve siyaset yapma anlay??lar? d???nda taze bir bak?? sa?lanabilece?ini göstermeleri gibi, bir çok konuda ciddiye al?nmas? gerekti?ini dü?ündü?üm bir hareket.
Özetle: Korsan Partileri ve korsanlar, bizlere bu yeni dönemde siyaset ve muhalif hareket aç?s?ndan ne tür yeni yollar?n aç?labilece?ini ve de nas?l hareket edilebilece?ini çok güzel anlat?yor. Ayn? zamanda gün geçtikçe de?i?en dünyada, eski zamanlar?n yöntemlerini kullanmakla yeni yöntemler üretmenin aras?ndaki fark? da net bir biçimde gösteriyor. Gelenekçi tav?rlarda ?srar edenlere duyurulur.
Leave a Reply