Telif haklar? konusu özellikle ilgilendi?im alanlardan birisi. Yak?n zamanda bu konuda uzun soluklu birkaç makale yazma plan?m olsa da, bu konuda geçti?imiz günlerde kar??ma ç?kan iki benzer olay? sizlerle payla?mak istedim.
* * *
?irketler, internet üzerinde telif haklar?n? korumak ad?na her türlü saçma hareketi yap?yor. Bunlardan en büyü?üyse, yaz?l?mlar/botlar arac?l???yla internette kendi telif haklar?n? ihlal eden ?eyleri bulup bunlar?n kald?r?lmas? için otomatik i?lemler ba?latmak. Bu sistem her ne kadar ak?ll?ca ve i?e yarar bir yöntem gibi görünüyor olsa da oldukça sinir bozucu sorunlara neden olmakta.
Botlar, belirli bir kelime grubunu, metin örne?ini ya da dosya parças?n? internetin her yerinde aray?p bunlar?n linklerini otomatik olarak toplay?p DMCA notice denilen raporlar haz?rlamakta. Yani bot kendine verilene benzer bir ?ey buldu?unda, bunun kald?r?lmas? için yetkili kimseye, ona bir uyar? gönderiyor. Ancak bunu yapan?n bir bot olmas?, ço?u zaman arad??? ?eyle hiç alakas? olmayan ?eyleri raporlamas?na veya yanl?? raporlar yaratarak ba?kalar?na zarar vermesine neden oluyor.
Bunlardan birincisi Cory Doctorow’un Homeland isimli roman?n?n ba??na gelenler. Cory Doctorow, bas?l? ve e-kitap olarak romanlar?n? satmas?n?n yan? s?ra, ayn? kitaplar? kendi sitesinden Creative Commons lisansl? olarak da??t?yor. Ancak Homeland roman?, bir isim benzerli?i yüzünden sansürlenme riskiyle kar?? kar??ya kalm??. Buna sebep olansa Fox yay?n grubunun botlar?. Botlar, Homeland isimli Fox grubu dizisinin indirme linklerini ararken “Homeland” ve “download” kelimelerini bir arada gördükleri için Doctorow’un roman? olan Homeland’in indirme linkleri için de DMCA raporlar? olu?turuyor ve bunlar? Google’a gönderiyor. Neyse ki bu hatay? birileri fark ediyor da, daha büyük bir s?k?nt? olu?madan sorun çözülüyor.
Buna benzer bir ba?ka sorun da Youtube’da ya?an?yor. Benzer botlar, Youtube üzerinde ses ve video aramas? yaparak ?irketlerin telif haklar?n? ihlal eden videolar? aray?p bunlara DMCA raporu olu?turuyor. Ancak bu Youtube’da kendi eme?iyle video üreten birçok ki?inin ba??n?n a?r?mas?na neden olmakta. Bunun bir örne?ini a?a??daki tweetlerde görebilirsiniz:
Bir dakika ya.. Oyunun içindeki ?ark?dan nas?l "Third Party Claim" yiyorum lan? Youtube n'ap?yorsun? Kazand???m 3-5 kuru?a da göz mü diktin?
— Sabri E. Sabanc? (@agunZagun) December 10, 2013
Aha Simcity ve GTA Vice City'den birer tane daha Third Party geldi… Oldu mu sana 6 tane…
— Sabri E. Sabanc? (@agunZagun) December 10, 2013
Art?k Gmail'imi açmaya korkuyorum arkada? Third Party Content maili gelmi?tir diye…
— Sabri E. Sabanc? (@agunZagun) December 10, 2013
E tamam Youtube oyunlardaki telif hakk? tamam da KEND? YAPTI?IM MÃœZ?KTEN N?YE TEL?F HAKKI Y?YORUM LAN YUH ARTIK.
— Sabri E. Sabanc? (@agunZagun) December 10, 2013
Youtube’un en sevilen ve çok izlenen kanallar? genellikle Lets Play videolar? çeken kanallar oluyor. Bu kanallarda insanlar oyun oynuyor ve bunu video olarak yay?nl?yor. Normal ko?ullarda oyunun kendisi Fair Use kapsam?na girdi?i için oyun firmalar? bir s?k?nt? olmuyor. Ancak oyunun soundtrackindeki ?ark?lar, yani oyunun parças? olan sesler bu botlara tak?l?nca, bu tarz saçma durumlar ya?anabiliyor. Son tweetteyse botlar?n bu i?i nas?l becerdi?ini ben bile anlayamad?m.
* * *
Telif haklar? bahanesiyle internette istedi?ini yapabilece?ini zanneden ?irketlerin, interneti kontrol edebilmek için ellerinden geleni yapmaya çal??malar? asl?nda bu olaylar?n ya?anmas?n?n en temel sebebi. Bu konuda dünyan?n hiçbir yerinde yeterli, mant?kl? ve büyük ?irketler yerine küçük/alternatif sanatç?lar? koruyan düzenlemeler yok. E?er bu konuda dik ba?l? olmaz ve kendi haklar?m?z? korumak için u?ra?mazsak; yap?lacak tek düzenleme, ?irketlere daha da vah?ile?me hakk? verenler olacak (bkz: ACTA, CISPA, TPP…).
Elbette bu konudaki tek çözümün yasal düzenlemeler oldu?unu dü?ünmüyorum ancak bu tarz konularda k?sa yaz?lar yazman?n getirdi?i en büyük s?k?nt? da bu, konuya dair tüm detaylar? ve fikirleri anlatmak mümkün olmuyor. Ancak yine de bu konuda en az?ndan ko?ullar? e?itleyebilecek ve bu tarz hatalar?n(!) yap?lmas?n?n önüne geçecek düzenlemelerin sa?l?kl? bir çözüm yolu oldu?u ortada.
Leave a Reply