(Bu yaz?m ilk olarak A?ustos 2014’te Geekyapar!‘da yay?nland?. Geekyapar! ar?ivlerinde art?k yazar olarak görünmedi?im için buraya ta??yorum.)
Bir toplulu?a, gruba, kimli?e ait olma hissi herhalde günümüz insan?n? en çok rahatlatan ve ayn? zamanda gözünü karartan duygulardan birisi. Aidiyet ihtiyac?n?n ve bu ihtiyaç giderildikten sonra gelen kontrolsüz gücün yaratt??? sonuçlar? ya?am?m?z?n her alan?nda, her zaman görebilmek mümkün.
Maalesef biz geekler ve oyuncular da hâlâ bunu üstümüzden atmay? becerebilmi? de?iliz. Kimi zaman bu durum baz? zümre ‘geekleri’ veya belli bir platformu tercih eden ‘gamerlar?’ master race/üstün ?rk ilan ederek kendini d??a vuruyor, kimi zaman da daha temel politik/kültürel yans?malar bizim alan?m?za yans?yor. ?kincisinin en s?k kar??la?t???m?z örne?iyse milliyetçi duygular üzerinden olmakta.
Milliyetçi duygulara, bu duygular üzerinden giderdi?imiz aidiyet ihtiyac?na en küçük ?ekilde dahi dokunan bir ?ey olsa ona deli gibi sar?l?yor, kimsenin ona dokunmas?na dahi izin vermiyoruz. Bizim ait oldu?umuz grubun bir parças? oldu?u için onu canh?ra? savunuyor ve onun mükemmel olmamas? gibi bir ihtimali akl?m?za dahi getirmek istemiyoruz.
Örne?in Crysis ilginç bir ?ekilde tüm Türkiye’nin hayran oldu?u ve asla hakk?nda kötü bir söz söyletmedi?i bir oyundu ama bunun sebebi tüm oyuncular?n keyifle oynuyor olmas? de?il, yap?mc? stüdyonun kurucular?n?n Türk olmas?yd?. Oyunun kli?elerin ötesine geçememesi ve görsel efektler d???nda çok da kayda de?er bir ba?ar?s?n?n olmamas?n?n hiçbir önemi kalmam??t? kimsenin gözünde.
Street Fighter’da en son eklenen Hakan karakteri de bu anlamda ilginç bir örnek olmu?tu. Hakan’?n eklenmesi Türkiye’de Street Fighter’a ilgiyi artt?rm??t? elbette ama bir yandan da ait oldu?u grubun bu ?ekilde temsil edilmesini be?enmeyenler taraf?ndan da büyük bir tepkiyle ve kimi zaman nefretle kar??lanm??t?. E?er ait olan?n ideallerine uymuyorsa, temsil her zaman istenen sonucu vermeyebiliyordu.
Kar??la?t???m en taze örnek de Yigilante’nin bu dosya için Fareler Oyunda dergisinden al?nan yaz?s?na gelen yorumlarda oldu. Evet Lale Sava?ç?lar? ilk Türk RYO’suydu ama bunun ne kadar sorunlu bir oyun oldu?unu dile getirmeye, oyunu ve senaryosunu ele?tirmeye hakk?n?z olamazd?. Çünkü o bir oyun de?il, Türklük aidiyetini payla?an oyuncular?n kutsal?yd?. Ona dair bir ele?tiri yazmaya kimsenin hakk? olamazd?.
Tüm bunlar?n sebebini bulmaya çal??t???m?zda asl?nda çocukça diyebilece?imiz reflekslerle ve psikolojik durumlarla kar??la??yoruz. Kendimizi ait olarak gördü?ümüz gruplar ve kavramlar bizim kimli?imizi olu?turmada büyük bir önem ta??r, bu reddedilemez. Ancak kimilerimiz bu aidiyetlerine fazlas?yla ba?l? olduklar? için kendi bireysel kimliklerini olu?turmakta zorlan?yor ve sadece bu aidiyetler ile kendilerini s?n?rl?yor. Bu da bu ait olunan gruplara do?al olan?n ötesinde bir de?er atfedilmesine ve bunlar?n bir çe?it kutsala dönü?mesine neden oluyor.
Böyle bir durumda bu gruplara ya da bu gruplar?n temsillerine bir ele?tiri geldi?inde, ki?iler bu ele?tirileri tamamen ki?isel olarak alg?l?yor ve sanki kendi ki?iliklerine bir sald?r? varm?? gibi tepkiler veriyor. Yani böyle durumlarda siz her ne kadar bir oyunu ele?tiriyor olsan?z da, bu ki?ilerin gözünde durum tamamen ki?isel bir sald?r? olarak ve hatta kendisine hakaret etmi?siniz gibi görülüyor.
Bunu yaparken oyun yap?mc?lar?na ve Türkiye’nin oyun kültürüne büyük bir iyilik yapt???n? zannedenler ise asl?nda en büyük zarar? vermekte. Çünkü ele?tiriye hakaret ve sald?r? olarak bakmalar?, bunlar? hiçbir ?ekilde dinleme ve tart??ma ?ans? b?rakmadan gözü kapal? sald?rmalar? bu kültürün geli?imini yava?latmaktan ba?ka bir i?e yaram?yor. Bu kutsalla?t?rma ve ne kadar felaket hâlde olursa olsun mükemmelmi? gibi gösterme hastal???; nerede eksiklerin ve hatalar?n oldu?unu, oyunlar?n nas?l daha iyiye gidebilece?ini ve nas?l de?i?ikliklere ihtiyaç oldu?unu görmemizi engelliyor. Kimi zaman saf bir tap?nma noktas?na gelen bu durum, iyiye kötüyü ay?rt etmeyi imkans?z k?l?yor ve hem oyunculara hem de oyun yap?mc?lar?na çok büyük zarar veriyor.
Bunu çözebilmenin yoluysa baz? tabular? y?kabilmekten ve gerçeklerle yüzle?ebilecek kadar cesur olabilmekten geçiyor. Korkular?n?z? geride b?rak?p cesur bir ?ekilde ele?tirileri anlamaya çal??mak, onlara küfür gibi bakmaktansa o ki?inin hakl? olabilece?ini göz önünde bulundurmak ve hiçbir ?eyin mükemmel olamayaca??n? ve bu yüzden hatalar?n, yanl??lar?n normal oldu?u gerçe?ini kabullenebilmek laz?m.
Ayn? ?ekilde aidiyetlerinizi ok?ayan her ?eyin ?ahane, onlara uymayan ya da onlara ele?tiri getirenlerin de dü?man oldu?u (e?er bu bir oyunsa çok kötü oldu?u) önyarg?lar?ndan vazgeçerek tarafs?z bir ?ekilde oyunlarla ili?ki içerisinde olmay? da ö?renmek ?art. ‘Gavurun’ yapt??? oyuna siz kafan?za göre sayd?rmay? hak görürken, birileri gayet makul ele?tiriler yazd???nda “Al?n kellesini!” ?eklinde tepki verirseniz hiç bir yere ula?amazs?n?z.
Çünkü hiç kimse mükemmel de?il ve böyle bir ?ey de asla söz konusu olmayacak. E?er siz Türkiye’de oyun kültürünün geli?mesini ve daha iyiye gitmesini istiyorsan?z böyleymi? gibi yapmaktan vazgeçip ele?tirileri gerçekten dinlemeyi ve bunlardan nas?l dersler ç?kartabilece?inizi dü?ünmeyi al??kanl?k hâline getirmelisiniz.
Leave a Reply