(Bu yaz?m ilk olarak 5 Ocak 2012?de Jiyan.org‘da yay?nlanm??t?r.)
Söz önemlidir. Özellikle de ileti?imin ve söylediklerinin önemli oldu?u ?eyler yap?yorsan. Gerçekten ne demek istedi?in, görünürde söylediklerin, asl?nda söylemek isteyip de altta gizlediklerin; hepsinin bir önemi var. Ço?u zaman bunun fark?nda olmadan konu?anlar daha sonra gelen tepkilere anlam veremezler. Ya da esas söylemek istediklerini alt metne gizleyerek -ve saklad??? ki?ilerin bunlar? farkedemeyece?ini umarak- konu?anlar, daha sonra bunu birileri gösterdi?i zaman ne yapacaklar?n? ?a??r?rlar.
Alt metinlerle ilgilenmeyi severim. Söylenenlerin derinlerine bakmak, öncesinde ve sonras?nda söylenenlerle ba?lant?lar kurmak, hem e?lencedir benim için hem de siyaset ve felsefe gibi konularda olmazsa olmazd?r. Genelde bu alanlarda herkes ‘süslü’, ‘afili’, ‘üstü kapal?’ konu?may? pek sever. Çok ?ey gizlerler bu süslerin alt?na. Kendilerince bunu bir yöntem olarak belleyen de pek çoktur.
Bu aralar dil konusunda en çok önemsedi?im ve dikkatime tak?lan nokta ise dilin karakteri mevzusu. Özellikle de ‘muhalif’ hareketlerde bu konu oldukça kafam? kurcalamakta ve biraz da sinirime dokunmakta. Ancak bu sorunu yaratan ?ey, kullan?lan dilden çok onun alt?nda yatan bilinç ve mesajla ilgili. ‘Muhalif’in muhalifli?ine dair bir tak?m s?k?nt?lar görüyorum da denilebilir.
* * *
?ktidar?n dilinden de bahsetmem laz?m k?saca esas konuya girmeden önce. ?ktidar?n dilinin vah?ili?i, bozgunculu?u, keyfiyeti ve sorunlu hallerinden. Gerçi ço?umuzun bilincinde oldu?u ?eyler bunlar.
?ktidar daima dili keyfine göre kullan?r, istediklerine istedi?i anlam? yükler ve bunu emrindeki topluma çok büyük bir rahatl?kla dayatabilir. ?ktidar?n i?ine de gelir tabii ki bu durum. Toplumu kendi dilinde konu?turabilmeli ki onlara istedi?i mesaj? rahatça verebilsin.
Bunu yaparken medyay?, kendi temsilcilerini, kendi ürettiklerini bolca kullan?r ve bunlardan beslenir do?al olarak. Onun medyas?nda, alan?nda; onun emrine ve tan?m?na göre kullan?l?r dil tamamen. Bununla da zihinlerde iktidar?n? kuvvetlendirir. Ak?llara kendi tan?mlar?n? yerle?tirerek kendi fikirlerini sa?lamla?t?r?r. ?ktidar?n tan?mlar?yla konu?mak, onun sözlü?ünü kullanmak; onu en ba?tan kabul etmeye, iktidara en ba?tan boyun e?meye e? de?erdir.
* * *
?ktidar?n dilini ve onun tehlikesini tekrar hat?rlad???m?za göre konumuza rahatça dönebiliriz.
Son zamanlarda muhalif çevrelerde, davalarla olsun iktidardan gelen aç?klamalarla olsun s?kça kar?? aç?klamalar ve savunmalar görüyoruz. Bir hareketlilik söz konusu denilebilir. Ancak bu hareketlili?in belli bir k?sm? hiç de sevinilebilecek bir hareketlilik de?il bana göre. Çünkü hareket, bu dil sorunu yüzünden ba?tan kaybetmi? olarak ba?l?yor. Kar?? ç?k??lar biraz hastal?kl? bir görüntü çiziyor benim nazar?mda. Örnekleyeyim isterseniz.
Mevzu Bir; Tutuklu Gazeteciler ve Ö?renciler
Bu asl?nda ülkedeki bas?n ve ifade özgürlü?ü s?k?nt?s?yla ilgili çok önemli bir sorun ve burada savunurken, hareket ederken çok dikkatli olunmas? gerekiyor. Ancak bunda pek de becerikli olundu?unu söyleyemem. Çünkü en temel slogandan hata ba?l?yor. “Terörist De?il Gazeteciyiz” ve “Terörist de?il ö?renciydi, arkada??m?zd?.”
Bir dakika yahu, ne oluyor? Neden böyle bir savunma ihtiyac? hissediliyor? Muhalifli?inizden, devrimcili?inizden bu kadar m? korkuyorsunuz? Neden bundan kaçma ihtiyac? hissediyorsunuz?
Bu savunma ?eklinde çok ciddi sorunlar var. Bunu söyleyerek iktidar?n ‘terörist’ tan?m?n? en ba?tan kabul etmi? oluyorsunuz. Diyorsunuz ki “Tamam teröristler var, terör var ama biz onlardan de?iliz.” ?ktidar, kendine muhalif olan ve korktu?u birini elbette yaftalamak için terörist olarak tan?mlayabilir. Neden bu kadar korkuyorsunuz? ?ktidara kar?? sava?an(!) birisi, iktidar?n etiketlerinden neden bu kadar çekiniyor?
Asl?nda burada sorun ?u, siz zaten kendinizce terörist belirlemi?siniz ba?kalar?n?. Örneklerini de?i?tirmekle iktidar?n dilini de?i?tirdi?inizi san?yorsunuz sadece. Sizin için de ‘terörist’ler korkunç ?eyler ve onlardan biri olmak sizin ödünüzü kopar?yor. Asl?nda bilinçalt?n?z?n iktidarlardan hiçbir fark? yok. Sadece bunu süsleyince ya da örneklerini de?i?tirince, “x’e de?il de y’ye” terörist deyince iktidar?n dilini kullanmad???n?z? zannediyorsunuz. Do?al olarak da hiçbir yere varam?yorsunuz.
Mevzu ?ki; Bilimsel Terör ve Sanatsal Terör
?lk mevzumuzla fazlas?yla benzeyen bir nokta ancak burada ba?ka bir yerden müdahele etme ihtiyac? duydu?um için ay?rd?m. Sanatç?n?n da t?pk? gazeteciler gibi benzer sebeplerden ‘terörist’ ilan edilmekten korktuklar? ortada.
Peki bu sanatç?lar “terörist de?iliz biz” diye bu kadar dertlenirken, kendilerini o kötü etiketten ‘temizlemeye’ çal???rken hiç mi tuhaf hissetmediler? Onca sanatç?, müzisyen, yazar, filozof dille u?ra??rken, iktidar?n dilini, tan?mlar?n? reddederken, onu bozmak için u?ra??rken; iktidar?n etiketini böylesine içselle?tirmi? olduklar?n? hiçbiri mi görmedi?
Bu konuda bu kadar korkan, teröristlikten çekinen sanatç? arkada?lara tavsiyem biraz Hakim Bey okumalar?, ba?lang?ç olarak da ‘?iirsel Terörizm’ metnini önerebilirim. Belki biraz bir ?eyleri görmelerine yard?mc? olur.
Hatta tad?ml?k vereyim biraz;
“?T’nin yarataca?? seyirci tepkisi ya da estetik ?ok en az?ndan terör hissi kadar kuvvetli olmal?d?r – yo?un tiksinti, bat?l bir hu?u, ani sezgisel k?r?lma, dadaesk endi?e – ?T ister tek bir insana ister birden fazlas?na yönelik olsun, ister imzal? ister imzas?z olsun sanatç?n?n kendisinden ba?ka birinin hayat?n? de?i?tirmiyorsa çuvallam??t?r. … Suç olarak sanat; sanat olarak suç.”
* * *
Bu konuda Türkiye siyasi-kültürel tarihindeki örnekler saymakla bitmez. Bitece?e de hiç benzemiyor. Çünkü bu sorunun temelinde ‘muhalif’ insanlar?n zihinlerindeki sorunlu hâl var. Sürekli hakl? oldu?unu iddia ederek, zerre ele?tiri kabul etmeden korumak için u?ra?t?klar? hastal?kl? hâl.
Bu hâlin en temel sebeplerinden birine ben ‘muhalifin iktidar a?k?’ diyorum. Bu arkada?larda muhalifli?in en temel sebebi kendilerinin iktidar olmamalar?. ?ktidar olma a?k?yla muhalif olduklar?ndan, içlerinden ‘dikta’ dürtüleri sürekli s?z?yor. Kendileri de içten içe fark?ndalar ki iktidar? ele geçirir geçirmez -farkl? gruplara da olsa- ayn? tavr? sürdürecekler. Yani onlardan gelecek ‘devrim’den de bir hay?r gelmeyecek. Çünkü dertleri özgürlük de?il, iktidar? ele geçirmek. Bu yüzden iktidar?n dilini, tan?mlar?n?, sözlü?ünü kullanmak rahats?z etmiyor onlar?. Kendi sözlüklerini de haz?rl?yorlar bir yandan.
Bir yandan da -yine üstteki sebebe ba?l? olarak- sürekli ‘temiz çocuk’ olma istekleri var. Muhalif bile olsalar, asla ‘kaka muhaliflerden’ olmamal?lar. Öyle olursa görüntüleri, karizmalar? sars?lacak çünkü. Halk?n gözünden dü?ürebilir iktidar onlar? yoksa. Bu yüzden bu kadar korkuyorlar asl?nda iktidar?n bir etiket yap??t?rmas?ndan. Çünkü hâlâ iktidar?n gücünden, onun halk?n bilincini etkileme gücünden korkuyorlar. Bu yüzden iktidara kar?? ‘temiz bir muhalefet’ sürdürmek zorunda hissediyorlar. ?ktidara kendilerine terörist deme f?rsat?n? vermek istemiyorlar. ?ktidar?n diline kar?? boyun e?mi? hâldeyken, bir de üstüne dünyay? de?i?tireceklerini iddia ediyorlar. Kimse gocunmas?n, bana komik geliyor.
* * *
En ba?ta ?u iktidar?n sözlü?ünü bir çöpe atmak laz?m. E?er ‘ba?ka bir dünya’ niyetiniz varsa, iktidara dair hiçbir ?eyin olmad???, hep beraber yaz?lacak bir sözlükle olabilir ancak, iktidar?n sözlü?ündeki örnekleri de?i?tirerek de?il. Onun sözlü?üne uyarak yapaca??n?z her hareket, bo?a vakit ve enerji harcamaktan ba?ka bir ?ey olmaz.
Leave a Reply