Facebook, Algı Manipülasyonu ve Ötesi

Son günlerde en çok tartışılan konulardan birisi Facebook üzerinden yapılan son psikoloji deneyi oldu (merak edenler için makalenin kendisi burada [PDF]). Ancak tartışmanın konusu araştırmanın sonuçları değil, araştırmanın yapılma şekli oldu.

En basit hâliyle özetlemek gerekirse deney, Facebook news feed’de gördüklerimizin bizim psikolojik durumumuzu ve ruh hâlimizi etkileyip etkilemediğini araştırmış. Bunu kontrol etmek içinse, 689.000 kişinin news feedi manipüle edilerek onlara arkadaşlarının paylaştığı olumsuz haberler daha çok gösterilmiş ve güzel haberler saklanmış. Bu esnada kullanıcıların hiçbirine bir deneye dahil edildikleri söylenmemiş ve böyle bir manipülasyonun yapıldığından haberleri bile olmamış. Yani Facebook tamamen keyfi bir şekilde 689.000 kullanıcısının aldığı haberleri manipüle etmiş, sansürlemiş ve onlara kendi istediklerini göstermiş.

Bu konuda Facebook’u savunanlar genellikle iki temel argümanı kullanmakta. Birincisi, Facebook’a üye olurken hemen hiçbirimizin okumadan kabul ettiği sözleşme ile zaten üzerinizde bu tarz deneylerin yapılmasına, Laurie Penny’nin deyimiyle “Facebook’un sizi deney faresi yapmasına”, izin veriyorsunuz. İkincisi de böyle bir deneyi haber vererek yapmanın anlamsız olacağı ve haber vermenin doğal sonuçlar alınmasını engelleyeceği. Elbette ilk bakışta makul görünen savunmalar ve özellikle kabul edilen sözleşme konusunda itiraz etmek mümkün değil. (Detaylı bir Facebook savunması için buraya, deneyi yapanların ardından yazdıkları için buraya bakabilirsiniz.)

Bu deneye yapılan itirazlar ise en temelde bunun ne kadar etik olduğunu ve insanların haber alma özgürlüklerine yapılan müdahaleyi sorgulamakta. Sonuç olarak bu deney sürecinde insanların arkadaşlarıyla iletişim hâlinde olmak ve onlardan haber alabilmek için kullandıkları araç, onların asıl görmek istedikleri yerine onlara kendi istediklerini göstermiş ve onların psikolojisini manipüle etmeye çalışmış.


Ancak burada birçok kişinin değindiği ve benim de asıl önemli gördüğüm mesele çok daha büyük. Burada bir iletişim aracının bizim algılarımızı ve psikolojimizi yönetme gücünü açık bir şekilde sergilediğini ve bunu ne kadar becerebileceğini test ettiğini görüyoruz. Her ne kadar uzun zamandır Facebook news feed üzerinde bir takım algoritmalar ile manipülasyonlar yapıyor olsa da (reklamları daha büyük gösterme, Facebook üzerindeki ilişkinize göre kimi arkadaşlarınızın paylaşımını daha çok gösterip kimisini gizlemek vs.) böyle bir hareket, haklı olarak, gövde gösterisi olarak görüldü.

Kimileri bunu eski medya araçlarının yaptığı manipülasyon ile aklama veya makul gösterme çabasına girdi. Her ne kadar ilk bakışta işe yarar bir savunma gibi görünse de böyle bir hareket hem internetin ve sosyal ağların gücünü küçümsemek, hem de onları gerçekten hiç anlamamak anlamına geliyor bana göre. En çok satılanın bile bir-iki milyonu ancak bulduğu bir gazete ile milyarlarca insanın sadece haber almak değil, iletişim kurmak ve haber üretmek için kullandığı bir web sitesini nasıl bir tutabileceğimizi açıkcası ben anlamıyorum.

Buradaki algı manipülasyonu, herhangi bir gazete veya televizyonun yaptığının çok daha ötesinde ve boyutları çok daha korkutucu olabilecek bir şey. Burada yapılan bir televizyonun ülke yanarken penguen belgeseli göstermesi değil, sizin arkadaşınızla telefonda ya da yüz yüze yaptığınız sohbette arkadaşınızın söylediklerinden sadece otoritenin istediklerini duyabilmeniz demek.

Burada aslında elimizdeki yeni teknolojilerin ne kadar güçlenebileceğini ve ne kadar ileri gidebileceğinizi görüyoruz. Bir internet sitesine bu kadar çok bilgi ve önem vermenin sonuçlarının neler olabileceğini, kendimizi birtakım tekellere teslim etmenin ve bizim kontrolümüzde olmayan araçlara hayati önem yüklemenin başımıza neler getirebileceğini deneyimliyoruz.


Ancak bu konuyla birlikte değinmek istediğim bir başka deney daha var. Julien Deswaef’in “Love Machine”i. Julien, kendi yazdığı bir bot ile Facebook arkadaş listesinin paylaştığı her şeye like vermeye ve bunun sonuçlarının ne olacağını test etmeye başlamış. Bir sanat projesi olarak başlattığı bu proje, bir süre sonra Facebook listesi için tam anlamıyla çekilmez bir hâle gelmiş. Çünkü en başında Facebook’un arkadaşlık ilişkilerini belirleyen algoritmasının çıldırmasına neden olmuş. Facebook’ta arkadaş listesindeki herkesin en iyi arkadaşı hâline gelmiş ve o arkadaşları news feed’de en çok Julien’i görmeye başlamışlar. Aynı zamanda algoritma Julien’e de ne göstereceğine karar vermeyi başaramamış olsa gerek. Çünkü herkes ile aynı derecede ilişki kuruyor ve herkesi aynı derecede “beğeniyor”.

Bu deney de aslında Facebook’un algoritmalarının ve haber ulaştırma sisteminin bu taraftan da manipüle edilebileceğini bizlere gösteriyor. Facebook herkesi sevdiğimiz zaman ne yapacağını şaşırıyor ve algoritmaları tamamen işe yaramaz hâle geliyor.


Tüm bunlarda beni asıl düşündüren ve üzerine kafa yorduğum nokta algının manipülasyonu için tamamen yeni bir kapı açılıyor olması.Çevremizle kurduğumuz iletişimi ve onlar hakkındaki düşüncelerimizi manipüle edebilmek, psikolojimize müdahalede bulunabilmek gerçekten tehlikeli şeyler. Bunun ötesi tam anlamıyla zevklerimizi manipüle edebilmeye ve tercihlerimizi menfaatlerine göre değiştirebilmeye kadar gidecektir.

(Bunların yanında algının ve iletişimin şekil değiştirmesi üzerine daha detaylı olarak düşünüyorum ve bunları derleyip yazmayı da planlıyorum. Örneğin Facebook gibi birçok sitede sadece olumlu duyguların ifade edilebilmesine imkan tanınması oldukça ilginç bir sorun. Neden bir şey üzerine olumsuz fikrimi ifade etme şansı tanımıyor? Neden sadece “like” verebiliyorum? Peki “like vermemek” ne anlama geliyor bu durumda: beğenmemek mi görmemek mi? İnternetteki birçok kişi, insanların öfkesini ve nefretini çok rahat ifade etmesinden şikayetçi olduğu için, bu şekilde bir “temiz alan” yaratılmaya çalışıldığı düşünülebilir mi? Bunları olumsuzluğun gizlenmeye ve unutturulmaya çalışılması olarak yorumlamak çok mu abartılı olur?)

Elbette kimileri hayatımızın her anında, her alanında bu tarz manipülasyonlara maruz kaldığımızı ve bunlardan asla kaçışımız olmadığını savunabilir. Hatta daha ileriye gidip bu manipülasyonlar ile ben dediğimiz şeyi şekillendirdiğimizi savunabilir (çocukluktan bu yana ailenin manipülasyonu, eğitim vs.). Ancak burada bahsettiğimizin bunlarla ne kadar eş tutulabileceği veya algının ve iletişimin manipülasyonu derken tam olarak neyi kast ettiğimiz oldukça büyük bir önem taşıyor. Bir de tabii ki Facebook gibi bir haberleşme aracının üzerimizde annemiz kadar büyük bir güce sahip olmasını isteyip istemediğimiz de var.

Sadece şirketler değil, bu güç devletler ve başka kötü amaçlı kişiler için de kullanılabilir noktaya geldiğinde neler olabilir? Bu ağları kullanan kişiler arasında maalesef aktivistler, gazeteciler de var. Bu insanlar daima içinde yaşadıkları otoriter devletler tarafından tehdit altındalar. Ve çok iyi biliyoruz ki Facebook devletlerle arasını iyi tutmayı ve onların isteklerini yerine getirmeyi tercih eden bir şirket. Devletler bu manipülasyon gücünü kendi menfaatleri doğrultusunda kullanmak isterse ne olacak? Fark ettirmeden kullanıcıları üzerinde psikolojik deneyler yapabilen bir şirket ya buna da tamam derse?

Bu konu gerçekten ciddi bir şekilde tartışılmayı ve harekete geçilmeyi hak ediyor. Umuyorum ki bunun üzerinden güzel bir tartışma sürer ve bir şeyler yapmaya başlarız. Benim kişisel başlangıç önerim kendimizi bu tarz alanlara olan bağımlılığımızdan kurtarmaya ve bunlara daha skeptik yaklaşmaya başlamak.

Update (18:48): Erkan Saka blogunda bu konuyla ilgili yazıların ve haberlerin de bir derlemesini yapmış. Derlemeyi burada bulabilirsiniz.

Update 2 (19:12): Zeynep Tüfekçi’nin bu konuyla ilgili blog postunu buraya eklemek istedim. Bir de deneye dahil edilen kişi sayısını düzelttim (600 binden fazla demiştim).

TTNet’in Hattımı Gizlice Sansürleme Denemesi

Eskiden olsa böyle durumlarda bu kadar takılmaz ve “Bir hata olmuştur” der geçerdim. Ancak az önce yaşadıklarım fazlasıyla şüpheliydi.


Bugün saat 11-12 civarlarında telefonumdan Twitter’ı kontrol etmek istediğimde bağlantı hatası almamla başladı her şey. Herhalde telefonda veya uygulamada bir sıkıntı vardır diye düşündüm ancak her şey normal görünüyordu. Üstelik mobil bağlantıya geçtiğimde de sorunsuz bir şekilde bağlanıyordum. Diğer uygulamaları kontrol ettiğimdeyse yarısının bağlanıp yarısının bağlanamadığı saçma bir durumla karşılaştım. Instagram, Tumblr, Reddit gibi birçok yere bağlanamıyordum.

Bilgisayarda otomatik olarak SSH Tunneling kullandığım için orada da sorun görünmüyordu ancak onu devre dışı bıraktığımda yine bahsettiğim hiçbir yere bağlanamıyor ya da sakat bir şekilde giriyordum. Ayrıca eklemem gerekir ki blogum da bağlanamadığım yerler arasındaydı.

Ardından bağlantıda bir sorun olabilir diye düşünerek TTNet’i aramaya karar verdim. Konuşmaya başladığımızda her şeyi kontrol ettiler ve DNS ayarlarımı TTNet’in DNS adreslerine değiştirmemi istediler. Bunu yapınca sorun giderilir gibi oldu ancak içime bir kurt düştü.

“Hattıma tanımlanmış herhangi bir güvenli internet profili var mı, acaba kontrol eder misiniz?” diye sordum. Sümeyye Hanım (benimle görüşen kişi) böyle bir tanımlamanın yapıldığını ve şu anda Aile Profili üzerinden bağlı olduğumu söyledi. Elbette böyle bir sansürü ben istememiştim. Şaşırdım ve sinirlendim. Bu tanımlamanın ne zaman ve ne şekilde yapıldığını sordum ve kaldırılmasını istedim. Sümeyye Hanım tam kontrol ederken ilginç bir şekilde telefon yüzüme kapandı.

Birkaç dakika sonra tekrar TTNet Müşteri Hizmetlerini aradım konuyla ilgili bilgi almak ve bu tanımlamanın nasıl ve ne zaman yapıldığını öğrenmek için. Ancak benimle telefonda konuşan beyefendi bana böyle bir tanımlama ve geri devre dışı bırakılmanın sistemlerinde görünmediğini “sistemsel bir arıza” olmuş olabileceğini ve bunun düzeltilmiş olabileceğini söyledi. Yani bir anda benim hattıma yapılan sansür sanki hiç olmamış gibi ortadan kaybolmuştu.

Şimdi her şey normale döndü ancak böyle bir şeyin nasıl olduğuna ve neden sistemdeki kayıtların bir anda ortadan kaybolduğuna dair bir çok soru var ortada. TTNet beni gizlice sansürlemeye çalışıp ardından fark edince tüm kayıtları imha mı etti? Ya da oradaki görevli böyle bir kayıt yoktur diyerek bana yalan mı söyledi? Peki TTNet nasıl oluyor da benim hattıma bu sansür sistemini ben onaylamadığımı birkaç kez söylemişken böyle tanımlayabiliyor. Tüm bunların yanı sıra benim blogum neden Aile Profili’nde yasaklı siteler içerisinde?

Tüm bunlara elbette bir cevap vereceklerini sanmıyorum. Hatta muhtemelen şu anda konuşma kayıtları bile imha ediliyor olabilir. Ama TTNet’ten birileri bu yazıyı okur ve konuşma kayıtlarını kontrol etmek isterlerse saatlerini veriyorum. İsmimden de müşteri numaramı bulabilirler zaten.

İlk Konuşma: 02.06.2014 – 15:38 – 16 dakika

İkinci Konuşma: 02.06.2014 – 15:57 – 9 dakika 29 saniye


Tüm bunlar elbette benim TTNet’e olmayan güvenimi iyice sarstı ve kendilerinden daha da fazla şüphelenmeme sebep oldu. Bu sorularıma bir cevap verilene, hattıma yapılan bu sansür denemesinden özür dilenene ve bunun neden yapıldığı açıklanana kadar da bu tavrım devam edecek. Ayrıca blogumun filtrelere takıldığını öğrenmem de iyi oldu.

6 Mayıs Uluslararası DRM Karşıtı Gün

day against drm

DRM, genel amaçlı bilgisayarların ve internetin özgürlüğünün başına gelen en büyük belalardan birisi. Sözümona bu sistemle telif haklarını ve sanatçıları koruduklarını söyleyen şirketler, aslında bilgisayarlarımızın özgürlüğünü elinden alıyor ve bizlerin kültür ve sanatla özgürce etkileşime geçmesini engelliyorlar.

Bu yüzden 6 Mayıs, Free Software Foundation tarafından “Day Against DRM” ( DRM Karşıtı Gün) olarak ilan edildi ve insanların DRM hakkında bilinçlendirilmesi ve DRM’e ve onun bilgisayarlarımızın özgürlüğüne ve güvenliğine zulmeden yapısına karşı durma günü olarak kutlanması planlanıyor.

Kişisel işlerimden dolayı bu yıl çok aktif olarak bu konuda bir şey yapamamış olsam da bazı güzel arkadaşlar kampanya görsellerini Türkçeleştirdi ve YarımAda isimli sitede de DRM’i ve onun zararlarını açıklayan güzel bir yazı yayınlandı (anonim bir site olduğu için ismen teşekkür edemiyorum ama yazıyı hazırlayan arkadaş eğer bunu görürse bu açıklayıcı yazısı için kendisine çok teşekkürler).

Bunun yanı sıra benim de birkaç link tavsiyem olacak ekstra okuma olarak.

Birincisi benim mobidik.com isimli Türkçe self-publishing e-kitap sitesi projesinin blogu için başladığım ve yakında devamını getireceğim DRM üzerine bir seri var. Serinin ilk yazısını buradan okuyabilirsiniz. Devamını da çok yakında getireceğim.

Bunun yanı sıra bu konuda Cory Doctorow oldukça açıklayıcı ve önemli yazılar üretiyor. Bunlardan en önemli ikisi orada ve burada. Bu yazı aslında sadece DRM ile sınırlı kalmayan ve bu tehlikenin ileride nasıl boyutlara gelebileceğini de çok güzel anlatan bir yazı.

Day Against DRM kampanyasının ana sayfası da burada. Burada kampanyayla ve DRM ile ilgili birçok kaynağa ulaşmanız mümkün.

Son olarak; DRM gerçekten korkutucu ve gün geçtikçe daha da büyüyen bir tehlike. Bunun önüne geçebilmenin en önemli yoluysa DRM barındıran ürünleri tercih etmemek ve mümkün olduğunca dijital kültür alışverişlerimizi (oyun, e-kitap, müzik, film…) DRM kullanmayan yerlerden yapmak. Çünkü bu işin temeli ticari bir mantığa dayanıyor ve onların zarar etmesini sağlamak bizim sesimizi duyurabilmemiz için en etkili yollardan birisi (maalesef).

The Day We Fight Back

The Day We Fight Back
Today is the day we fight back!

Bugün siteyi ziyaret ettiyseniz altta bir bannerın sizi karşıladığını göreceksiniz. Çünkü bugün gözetim düzenine karşı her anlamıyla karşı durduğumuz gün.

Artık gözetim tüm dünyanın problemi, bunu net bir şekilde kabul etmemiz lazım. ABD başta olmak üzere tüm devletler (ki son yasayla Türkiye’de bunlara dahil olma peşinde), tüm büyük şirketler size ait özel ne varsa toplamak için uğraşıyorlar. Sizin hiçbir suçunuz olmayabilir, hatta “saklayacak hiçbir şeyiniz olmayabilir” bile ama bu onların umrunda değil. Sizin her bilginizi her an hazırda tutmak istiyorlar, çünkü onların gözünde bu datalardan fazlası değiliz.

Buna sadece bizler son verebiliriz, kendi hayatlarımızı ve sırlarımızı sadece biz koruyabiliriz ve daha fazla boşa harcayacak vaktimiz yok. Her geçen gün bizi daha fazla gözetleyebilmek için yeni yollar üretenlere karşı durmak ve hayatlarımızı kendi elimize almak zorundayız.

Bu yüzden bugün sesimizi mümkün olduğunca gür çıkartmamız gerekiyor. Tüm devletlere ve şirketlere; dünyanın buna razı olmadığını, onların hepimizi gözetleyebildikleri dünya hayallerinin bir parçası olmayı reddettiğimizi söylememiz gerekiyor.

Bugün direnmemiz gerekiyor.

“Bu konuda neler yapabilirim?” diye düşünüyorsanız size birkaç tavsiye:

  • Sitedeki banner ile imza kampanyasına katılın, her imza hem sesimizi duyurmaya hem de tüm dünyaya ne kadar fazla olduğumuzu göstermemize yarıyor.
  • Bu yazıyı kullandığınız ağlardan paylaşabilir ve daha fazla insanın haberdar olmasını sağlayabilirsiniz. (İlla bu yazıyı değil, insanların konudan haberdar olmasını sağlayabilecek herhangi bir şeyi dahi paylaşabilirsiniz.)
  • Sesinizi duyurabileceğiniz her alanda bu konudan bahsedin, insanların gözetime karşı bilinçlenmesine yardım edin. Eğer siz daha fazla bilgiye ihtiyaç duyuyorsanız aşağıda hazırladığım okuma listesine bir göz atın. Her şeyi toplayamasam da farklı açıları ve vurguları bir araya getirmeye çalıştım.
  • Kendinizi gözetime karşı korumanın yollarını öğrenin, mümkün olan her şeyinizi şifrelemeye bakın. Kem gözlere şiş sokmanın kolay yollarını buradan öğrenebilirsiniz.

Bunlar en başta aklıma gelenler ama başlangıç için yeterli olacağını düşünüyorum. Böyle şeyler söylemeyi pek sevmem ama maalesef durumu başka türlü açıklamam mümkün değil; bizim özel hayatımıza, sırlarımıza, gizliliğimize, özgürlüklerimize ve internete karşı bir savaş çoktan başlatıldı ve artık kendimizi savunmak zorundayız.

OKUMA LİSTESİ

Türkçe

English

Farewell to Internet

internet in turkey from now on

Yesterday night, the censorship and surveillance bill has passed from Turkish parliament. At the same time, I wrote a letter to internet to say goodbye. Because after this bill, there won’t be a world wide web for Turkey anymore.

Dear Internet,

We, as people from Turkey, had a great time with you. You teach us so many things that we couldn’t learn from anywhere else. We had lots of great memories with you. You were always there whenever we needed you. But we have to say goodbye.

Turkish parliament passed the bill which is going to kill you. Maybe it’ll not kill you directly but you’ll be crippled and we can’t do everything we want together. There’s a little chance for you -presidential veto- but like I said, it’s a little chance.

Saying Goodbye to Internet in Turkey — Medium

UPDATE (08/02/2014): I want to thank everyone who shared my article and spread the word out. I wasn’t expecting that kind of response. Also I want to thank everyone who featured my article on their places. Here’s the links (AFAIK):

Boing Boing

Today’s Zaman

Al-Jazeera English

Gigaom

Biamag (They translated the article in Turkish)

Deustchlandfunk (DE)

5651 Hakkında Önemli Linkler

Dün 5651 üzerine benim görüş verdiğim ya da dahil olduğum yayın linklerini derlemiştim. Bugün de konuyla ilgili önemli bulduğum ve 5651’de yapılan değişikliklere ve ne anlama geldiklerine uzak kalanlara yardımcı olabilecek linklerin bir derlemesini yapıyorum.

İnternet Sansürü Derinleşiyor – Alternatif Bilişim Derneği

Yasayla ilgili ilk yayınlanan bildirilerden birisi ve yasanın getireceklerini oldukça iyi anlatıyor. İngilizce çevirisi de mevcut.

Yeni 5651 ve Sansürün İşleyişi | Kame

Yasanın getireceklerine dair teknik bir anlatıma sahip ama oldukça önemli bir yazı.

Yeni 5651 internet sansür ve gözetimine, kaba güce karşı matematik – Evrensel.net

Özgür Uçkan’ın kaleme aldığı bu makale oldukça önemli ve konuyla ilgilenen ilgilenmeyen hemen herkesin okuması gerektiğini düşünüdüğüm bir yazı.

Türk İnternet | İlk Torba Kanundaki 5651 Maddeleri Komisyondan Geçti, Sıra TBMM Genel Kurulu’na Geliyor (Makyaj Var, Yumuşama Yok)

Yasada yapılan son değişikliklerin bir özeti, son hâli görebilmek için önemli.

İnternette Çinnet – Taraf Gazetesi

Alternatif Bilişim Derneği başkanı Ali Rıza Keleş’in verdiği bu röportaj da yasanın sonuçlarını ve nasıl değişikliklere neden olabileceğini oldukça güzel bir şekilde anlatıyor. (Ayrıca çok da güzel bir başlığı var :)

İnternet Kanun Çalışması – netd

Erkan Saka’nın sunduğu Sosyalkafa’da Av. Serhat Koç 5651 düzenlemesini hem bir Korsan Parti üyesi hem de bir avukat olarak anlatıyor.

Kem Gözlere Şiş – netd

Alternatif Bilişim’in sansür ve gözetimden kurtulmanızı kolaylaştırmak için hazırladığı Kem Gözlere Şiş projesi Sosyalkafa’da. Projeyi oldukça güzel anlatan bir program olmuş, bu yasayla birlikte bu proje daha da önemli bir hâle geldi.

Elbette gözden kaçırdığım ya da unuttuğum başka linkler olmuştur. Eğer böyle bir link varsa elinizde yorumlarda paylaşın. Hem ben görmüş olurum, hem de buraya gelen herkes faydalanır.

The New Censorship Bill in Turkey

2014 started with a new bill proposal against free speech and internet freedom in Turkey. Down below, you can see what this new regulations brings if it passes. This list copied from Pirate Party Turkey’s blog post, which you can read here.

  • New methods of blocking “harmful” content will be implemented. Rather than censoring the entire website, these methods will target the direct URL of infringing sites.
  • Content that “denigrates particular sections of the society on account of social status, race, religion, sect, gender, region of origin” will be treated as a crime that warrants censorship.
  • The Internet Service Providers will be required to keep track of personal data and conduct sweeping surveillance on behalf of the government.
  • The new blocking methods will make it impossible to access the censored content by merely changing DNS settings.
  • The changes bear the possibility to outlaw any blogs in Turkey other than food, fashion, and travel blogs. Those that include political commentary in particular will be suspect.
  • New regulations will harm the Internet Service Providers who will, then, likely move their operations outside of Turkey.
  • Social media sites that our Prime Minister has characterized as “Menace called Twitter” and “Ugly technology Facebook” will be censored much easier.
  • Citizen journalism and independent media will be hit hardest.

If you’re a journalist interested about this topic and detailed Turkish material works for you, you can see the Alternative Informatics Association’s declaration about this. Our friends translating this to English right now and I’ll link the translation here too.

UPDATE 1: Alternative Informatics Association’s declaration about this bill is translated. You can read and share it from here.

UPDATE 2: There’s another English article published about this topic on DW. I gave opinions to this article and you can read it here.

Also activists planning an march against censorship on Jan. 18th. There isn’t so much detail on this topic but I’ll write here if anything happens.

Also yesterday night, Vimeo.com has blocked in Turkey with court order. We don’t know main reason but some rumors says this is about an video of PM Erdoğan’s family. I’ll update this topic too.

UPDATE 3: Another English article published at Wall Street Journal’s Europe Blogs, which you can read it here. Also Pirate Party Germany published a declaration about this bill, you can see it here (English and German).

I’ll update this post whenever some breaking news happens or new English material arrives. Latest Update: 14.01.2014 – 13:12

[İnternet Notları] Daha da Girmem Facebook’a!

Facebook; insanların gizliliğine hiç saygı duymaması, insanların özel hayatlarını değersiz görmelerini sağlayıp onlardan gelir elde etmeye çalışması ve birçok başka sebepten dolayı sevmeye sevmeye kullandığım bir siteydi. Kullanmak zorunda olmamın en önemli sebebiyse çevremdeki bazı insanlarla iletişim kurabilmemin mümkün olduğu tek yer olması ve okulumun bazı duyuruları sadece Facebook grubundan yapmanın yeterli olacağını düşünmesiydi.

Ancak bugün olanlardan sonra Facebook’la tüm ilişkimi koparmaya karar verdim.

* * *

Birkaç gün önce Self-Destructing Cookies adındaki Firefox add-on’unu kullanmaya karar verdim. Bu uygulamayı kullanmak istememin sebebiyse birçok internet sitesinin tarayıcıma yerleştirdiği cookieler aracılığıyla beni internette gittiğim her yerde takip etmelerini engellemekti. Bir siteyi ya da sosyal ağı kullanıyor olmam, ona internette yaptığım her şeyi takip etme izni verdiğim anlamına gelmiyordu sonuçta.

Ancak Facebook bu yaptığımdan pek memnun olmamıştı. Bugün sabah tarayıcımı açıp Facebook’a girmek istediğimde bana bu bilgisayardan ilk defa bağlandığım için hesabımı geçici olarak dondurduğunu ve bazı güvenlik testlerinden geçmeden hesabımı tekrar aktifleştirmeyeceğini söyledi. Duruma anlam veremediğim için mobilden kontrol etmek istedim ancak Android uygulamasını açar açmaz uygulama hesabımdan çıktı ve hesabımın dondurulduğunu söyledi.

Hesabı tekrar aktifleştirmek istediğimdeyse işler daha da karıştı. Önce basit bir captcha sorusu sordu. Rahatça cevaplayıp sonraki adıma geçtiğimdeyse bana iki seçenek sundu: Gizli soruyu cevaplamak veya arkadaşlarımı fotoğraflardan tanıyıp eşleştirmek. İkincisi Facebook’un yüz tanıma arşivine hizmet vermek anlamına geleceği için asla böyle bir şey yapmayacaktım. Gizli soruyu cevaplamak ise imkansızdı çünkü böyle bir soru eklediğimi hatırlamıyordum ve soruya vermiş olabileceğim tüm cevaplar da yanlış çıkıyordu. Eğer 8 yaşındayken yaşadığım sokağın hangisi olduğunu Facebook benden daha iyi bildiğini iddia ediyorsa bana susmak düşerdi zaten.

* * *

Facebook’un gizliliğe ve özelimize bilgisayarda ve mobilde nasıl saldırdığını hep biliyordum. Facebook’la ilişkimi kısıtlı tutarak bunu kendi adıma minimumda tutmaya çalışıyordum ama şu durumda Facebook’un gizliliğime böyle ağzı sulanmış bir şekilde saldırması son damla oldu. Benden istediklerinin her biri benim bu konulardaki tavrımla ters düşmem anlamına geliyordu. Bunu yapmaya da hiç niyetim yok.

Ayrıca Facebook, cookielerin kaybolmasına tepki gösteren tek site oldu. Ne Google, ne Twitter, ne de bir başka site bana herhangi bir sorun çıkartmadı günlerdir. Anlaşılan Facebook her seferinde bu konularda ne kadar vahşi olduğunu göstermek zorunda hissediyor.

Sözün özü, bundan sonra Facebook ile hiçbir bağlantım olmayacak. Bir şekilde hesabımı tamamen silmelerini sağlayıp kurtaracağım kendimi. Bir daha hesap açmayı da düşünmüyorum. Zaten kendisinden kurtulmak için bir bahane arıyordum, onu da bana kendi elleriyle vermesi daha güzel oldu.

Facebook’un Önceliği Kullanıcılar Olmalı [Alternatif Bilişim Derneği]

(Alternatif Bilişim Derneği, Facebook ile ilgili son gelişmelerin ardından aşağıdaki bildiriyi yayınladı. Facebook’un gün geçtikçe saçmalaşan tavırlarından sadece birisi olan sansür konusunu gündemde tutmak ve bu konudaki tepkiyi artırmak gerekiyor.)

Türkiye’de birçok İnternet kullanıcısının tercih ettiği sosyal ağlardan birisi olan Facebook’un içerik denetim politikaları ifade özgürlüğümüzü tehdit ediyor. Facebook’un uyguladığı sansür son günlerde çeşitli haber ve röportajlarla basında yer buldu ve kamuoyunda tartışılır hale geldi.

Her gün rastladığımız sıradan bir haber haline gelen sayfa ya da profil kapatma, içerik çıkarma gibi sansür uygulamalarını üst üste koyduğumuzda tablonun vehameti ortaya çıkıyor. Özellikle politik toplulukların sayfalarının kapatılması / askıya alınması ya da sayfalardaki içeriklerin türlü gerekçelerle silinmesi ifade özgürlüğü adına ürkütücüdür.

İşçi grevlerinin dayanışma sayfaları, binlerce, onbinlerce destekçisi bulunan Ötekilerin Postası gibi alternatif haber mecralarının sayfaları, Kürt gruplarının sayfaları, BDP gibi yasal partilerin sayfaları kabul edilemez gerekçelerle kapatılmaktadır.

Facebook bu sayfaları “marka imajının zedelenmesi, telif haklarının ihlali, pornografik içerik, terör ve şiddet propagandası” gibi gerekçelerle yapmaktadır. Fakat bunlar son derece tartışmalı, mevcut politik atmosfer ile belirlenmiş, nesnellikten uzak, egemen aklın desenlerine uygun gerekçelerdir. Bu gerekçelerin hemen hepsi dünyanın farklı coğrafyalarında oldukça farklı anlamlara karşılık gelmektedir. Hatta aynı coğrafyada farklı zaman dilimlerinde bile farklılık göstermektedir. Türkiye’de “terör” tanımı oldukça geniş tutulmaktadır. Yakın tarihimizde birçok davanın bu tanıma defalarca girip çıktığına sayısız örnekle tanık olduk.

Küresel nüfusa sahip çevrimiçi bir sosyal ağın nesnellikten uzak şekilde denetime tabi tutulması kabul edilemez.

Ayrıca bu gerekçelerden yola çıkan denetim uygulaması çifte standartlıdır. İktidar Partisinin taraftar sayfaları El-Kaide ya da bağlantılı örgütlerin propaganda malzemeleri ile dolup taşmaktadır. Dünya üzerinde ötekileştirilen hemen her kesime karşı nefret söylemi ve nefret suçuna teşvik içerikleriyle dolu sayısız sayfa Facebook’ta yaşamlarını sürdürmektedir. Türkiye’de Kürtlere, Alevilere, Ermenilere, LGBTT bireylere, Vicdani Retçilere, taraftar gruplarına ve daha birçok kesime karşı açıkça nefret söylemi üretilmekte ve zaman zaman örneklerini yaşadığımız gibi bunlar ölüm, kitlesel linç gibi suçlara dönüşmektedir. Facebook’un bunları değil de başta saydıklarımızı görmesi, denetim kriterlerini genellikle ve öncelikle birincilere karşı kullanması bu kriterlerin subjektif ve çifte standartlı olduğunun kanıtıdır. Bu ifadelerimizden bu sayfaların da kapatılmasını bir çözüm olarak önerdiğimiz anlaşılmamalıdır. Sansür ya da yasak hiçbir durumda çözüm değildir.

Facebook gibi ağlar egemenlerin korkuları ile değil yurttaşların temel hak ve özgürlüklerinin önceliği ile yönetilmelidir. Çünkü Facebook, kullanıcıları sayesinde var olmuş ve bu sayede varlığını sürdürmektedir. Yurttaşların önceliği Facebook’un da önceliği olmak zorundadır.

Facebook yönetimini uyguladığı sansür politikalarından dolayı kınıyoruz. Tarafsız bir yönetim sergilemeye, devletlerden yana tutumlarını terketmeye, yurttaşların ifade özgürlüğü ve mahremiyet gibi temel haklarına saygılı olmaya çağırıyoruz.

Facebook, hisseleri borsalarda satılan ticari bir şirkettir. Tüm zenginliği de bizlerin Facebook’taki paylaşımlarımızdan kaynaklanmaktadır.

Yurttaşları Facebook politikalarına karşı uyanık olmaya, karşılaştıkları sansür vakalarına tepki göstermeye ve bunu başta derneğimiz olmak üzere ilgili gördükleri kurum ve kişilerle paylaşmaya, konuyla ilgili yapacağımız tepki eylemlerine destek olmaya davet ediyoruz.

İnternetimize, genişleyen ifade ve örgütlenme özgürlüğümüze sahip çıkalım. İnternetteki yaşam alanlarımızı çeşitlendirmeye çalışalım. Facebook gibi ticari tekellerin hem İnterneti hem de kullanım pratiklerimizi daraltmasına izin vermeyelim.

4 Eylül 2013

Alternatif Bilişim Derneği